#Knie-update 165. Patiënttevredenheid na knieprothese afhankelijk van verwachtingen

De laatste maanden is er een hernieuwde wetenschappelijke interesse naar de tevredenheid van patiënten met een knieprothese (kunstknie). In eerdere #Knie-updates is beschreven dat 10-15% van patiënten minder tevreden is met hun knieprothese. Jongere vrouwen blijken het minst tevreden. In een recente studie lieten Newman et al. zien dat vrouwen ook meer risico hebben op verminderde kniebuiging in vergelijking met mannen.[1] De auteurs benadrukken het belang van goede voorlichting: “Women should be counseled on potential need for prolonged physical therapy after surgery.”[1]

De mate van tevredenheid na een knieprothese wordt hoofdzakelijk bepaald door de verwachtingen van de patiënt. Dit onderstreept Prof. dr. Jan Victor in een recente lezing: “The strongest predictor of dissatisfaction was the fact [that] the expectations of the patients for the result and outcome of the operation were not met.” [2]
Onze onderzoeksgroep heeft deze maand een studie gepubliceerd over de verwachtingen na een knieprothese middels een enquête onder de leden van de Nederlandse Werkgroep Knie (Nederlandse Orthopaedische Vereniging).[3] De orthopedisch chirurgen vonden dat er wel een verbetering is te verwachten van pijn, functie, activiteiten niveau en psychologisch welbevinden na een knieprothese-operatie, maar dat terugkeer naar fysiek inspannende activiteiten minder waarschijnlijk is.[3]

De juiste voorlichting is dus belangrijk voor een een goede patenttevredenheid na een knieprothese-operatie. Veel ziekenhuizen in Nederland geven voorlichting aan patiënten die een knie-prothese krijgen. Maar wat is de juiste voorlichting? Helaas blijkt goed wetenschappelijk onderzoek schaars over dit onderwerp. In juli 2016 is hiervoor de EKSPECT studie gestart door promovendus J. Tolk, aios orthopedie in het Máxima Medisch Centrum Eindhoven-Veldhoven. De EKSPECT studie beoogt een realistischer verwachtingspatroon met als doel verhoging van de patiënttevredenheid na een knieprothese. Wordt vervolgd…

Referenties:

  1. Newman JM, et al. Higher risk of decreased flexion after TKA found for women, minorities. J Arthroplasty. 2016;doi:10.1016/j.arth.2015.10.038.
  2. Victor J. Joint replacement for end-stage osteoarthritis: The holy grail?!
    Presented at: EULAR Annual Congress; June 8-11, 2016; London.
  3. Tolk JJ, van der Steen MC, Janssen RPA, Reijman M. Knee arthroplasty, what to expect? A survey of the members of the Dutch Knee Society on long-term recovery after total knee arthroplasty. J Knee Surg (accepted publication Sept 2016)

#Knie-update 164. Meerwaarde nieuwe knieprothese-operatietechniek?

Een knieprothese kan een goede oplossing zijn voor ernstige pijnklachten bij knie-artrose. Het juist plaatsen van een knieprothese blijkt afhankelijk van de ervaring van de orthopedisch chirurg en is van belang voor een goed resultaat op lange termijn. Patiënten vragen mij al enige tijd naar de meerwaarde van “patiënt-specifieke instrumentatie” bij een knieprothese-operatie. Hierbij worden vóór de operatie een CT of MRI scan gemaakt van de versleten knie. Aan de hand van deze scan worden vervolgens modelletjes gemaakt waarmee de orthopedisch chirurg tijdens de knieprothese-operatie de noodzakelijke zaagvlakken kan maken. De techniek wordt door diverse medische producenten verkocht. Het is al jaren op de markt en er is reeds veelvuldig onderzoek naar verricht. Hieruit is gebleken dat de nauwkeurigheid van deze operatietechniek niet beter is in vergelijking met de gebruikelijke operatietechniek. Nadeel is dat de orthopedisch chirurg blind moet vertrouwen op de juistheid van de zaagmodellen. Er is nog discussie of de techniek leidt tot een kortere operatietijd en winst voor het ziekenhuis.

Huijbregts et al. hebben recent een meta-analyse gepubliceerd van alle beschikbare literatuur over dit onderwerp. De auteurs komen tot de volgende conclusies betreffende patiënt-specifieke instrumentatie (PSI) bij knieprothesen t.o.v. de gebruikelijke operatietechniek:

  • PSI leidt niet tot een betere plaatsing van de knieprothese
  • PSI leidt niet tot betere patient reported outcome measures
  • PSI leidt niet tot een kortere operatietijd
  • PSI leidt tot gebruik van minder instrumentensets tijdens de operatie.

Referentie:
Huijbregts et al. Patient-specific instrumentation does not improve radiographic alignment or clinical outcomes after total knee arthroplasty. Acta Orthopaedica 2016;87(4):386-394

 

Knie-update #163. Amateur naar profvoetballer? Pas op kruisbanden…

De introductie van een nieuwe profvoetbal divisie leidde niet alleen tot een toegenomen training- en speelintensiteit, maar ook tot een toename van het aantal ernstige knieblessures. Dit concluderen Krutsch et al. in een Level II prospectieve studie naar de incidentie en ernst van knieblessures in Duitsland bij de overgang van topamateurs naar profvoetballers.

De auteurs volgden 408 spelers van 24 teams. Ze vergeleken de nieuwe profvoetballers met topamateurs. De trainingsexpositie steeg significant (p < 0 .001) in de nieuwe profdivisie  (335.3 uur per speler) vergeleken met topamateurs (286.6 uur per speler). De nieuwe profvoetballers kregen significant meer voorste kruisband- en achterste kruisbandletsels (= 0.04) vergeleken met de topamateurs.  Meer dan 90% van alle voorste- en achterste kruisbandscheuren vonden plaats bij spelers die minimaal 1 divisie lager hadden gespeeld in het voorgaande seizoen. Tevens waren de knieletsels ernstiger bij voetballers die meerdere blessures hadden gehad tijdens het seizoen.

De auteurs achten een specifiek letselpreventie-programma voor spelers met een intensiever trainings- en speelintensiteit noodzakelijk.

Referentie:
Krutsch W. et al. Increase in ACL and PCL injuries after implementation of a new professional football league. Knee Surg Sports Traumatol Arthrosc (2016) 24:2271-2279

vkb NL

#Knie-update 162. Operatietechniek knieprothese & herstel

Een knieprothese is een goede behandeling voor ernstige pijnklachten bij het eindstadium van knie-artrose (slijtage). Bij een knieprothese-operatie worden de versleten kraakbeenoppervlakten van het dijbeen en scheenbeen vervangen door een kunstknie. Tijdens deze operatie moet de knieschijf (patella) van de voorkant naar de zijkant van de knie worden verplaatst om toegang te krijgen tot het kniegewricht. Hierbij kan de knieschijf worden omgeklapt (“eversion-technique”) of opzij worden gehouden (“non-eversion technique”). Deze laatste techniek is een standaard onderdeel bij een minimaal invasieve knieprotheseoperatie.

In maart 2016 hebben Yang et al. hebben een systematische review gepubliceerd die heeft gekeken naar de meerwaarde van een “non-eversion” ten opzichte van een “eversion” benaderingstechniek van de knieschijf tijdens een knieprothese-operatie. De auteurs concluderen dat de “non-eversion” techniek leidde tot significant kortere ziekenhuisopname, minder complicaties maar wel langere operatieduur. De mate van pijn na de operatie, stand van de knieprothese en positie van de knieschijf na de operatie waren niet verschillend tussen de twee technieken. De auteurs adviseren de “non-eversion” patellatechniek tijdens een knieprothese-operatie. De meerwaarde van deze operatietechniek voor de functie van de knie is nog onderwerp van discussie en hiervoor is verder onderzoek noodzakelijk.

Referentie:
Yang et al. Patellar non-eversion in primary TKA reduces the complication rate. Knee Surg Sports Traumatol Arthrosc (2016) 24:921-930.

DSC04226 NL

Orthopeed is the Future

Wat is en doet een orthopedisch chirurg? Video voor Tube Your Future door 5 leerlingen van 4 VWO van het Sondervick College Veldhoven met RPA Janssen, orthopedisch chirurg in het Máxima Medisch Centrum.

 

#Knie-update 161. Hoog revisiepercentage VKB operaties bij kinderen

Een scheur van de VKB (Voorste KruisBand) van de knie op jonge leeftijd heeft dramatische gevolgen voor sportactiviteiten van kinderen. Groei wordt gedefinieerd als lengtegroei in de botten, dit vindt plaats als de groeischijven van botten open zijn. Bij het sluiten van de  groeischijven, stopt de groei. Een röntgenfoto van de knie laat zien of de groeischijven gesloten zijn. Meisjes zijn eerder uitgegroeid dan jongens.

Er is nog veel discussie wereldwijd over de behandeling van dit ernstig knieletsel bij kinderen in de groei. Onderwerpen van deze discussie zijn mogelijke risico’s op groeistoornissen bij de VKB operatie door letsel aan de groeischijven van de knie, later beenlengteverschil, beste keuze voor de VKB graft bij een operatie op jonge leeftijd, gevaren van nieuwe letsels bij sporten met een instabiele knie en verhoogde kans dat een reconstructie van de kruisband sneller weer scheurt dan bij volwassenen.

Nelson et al. hebben recent een mooie studie gepubliceerd over dit onderwerp. De auteurs concluderen dat er een hoog risico is op een nieuwe scheur van de VKB reconstructie, ongeacht het type autograft (lichaamseigen pees) of allograft (donorpees). Advies van de auteurs: “Surgeons should be aware of the high rates of revision in this skeletally immature population, although type of graft used did not appear to make a difference.”

Referentie:
Nelson I.R. et al. A comparison of revision and rerupture rates of ACL reconstruction between autografts and allografts in the skeletally immature.
Knee Surg, Sports Traumatol, Arthrosc, accepted publication 21 January 2016
DOI 10.1007/s00167-016-4020-6 

Getagged , ,

#Knie-update 160. Skiletsel knie en dan?

In de afgelopen weken zijn ruim 100.000 Nederlanders vertrokken naar mooie skigebieden in Oostenrijk, Frankrijk, Zwitserland en Italië. De meeste komen gelukkig weer gezond thuis maar anderen zijn minder fortuinlijk. Een knieletsel door een verdraaiing bij skiën en snowboarden kan leiden tot pijn, slotklachten en/of instabiel gevoel van de knie. De meest voorkomende skiletsels zijn een oprekking van de binnenband (mediale collateraalband), mensicusscheur en/of een scheur van de voorste kruisband.

Het is al vervelend genoeg om niet meer te kunnen skiën, maar wat is nu verstandig om te doen als je in het buitenland bent na een letsel van knie? Wat is belangrijk om ter plekke te laten verrichten en wat kan medisch gezien wachten tot terugkeer in Nederland?

De laatste weken viel mij op dat verzekeraars steeds vaker operaties in m.n. Oostenrijk verbieden aan patiënten. Het blijkt ook dat veel Nederlanders in Oostenrijk het advies krijgen dat ze snel geopereerd moeten worden, terwijl artsen in Frankrijk, Zwitserland en Italië meestal het advies geven om de knie tot rust te laten komen en verdere behandeling te laten verrichten in Nederland. Dit laatste is overigens de behandeling die internationaal wordt geadviseerd en sluit ook aan bij de wetenschappelijke evidence statement “Acuut knieletsel” van het Koninklijk Nederlands Genootschap voor Fysiotherapie (KNGF) gepubliceerd in 2015. Risico’s van te snelle knieoperaties zijn een overschatting van de ernst van het letsel op MRI in acute fase (=MRI gemaakt binnen 2-3 dagen na het letsel), blijvende stijfheid van de knie na de operatie en het blijkt ook niet altijd noodzakelijk om operaties te verrichten aan bepaalde kniebanden omdat de natuur dit zelf uitstekend kan laten genezen mist dit tijdig wordt herkend en adequaat wordt behandeld.

Na een letsel van de knie is het verstandig om een arts te raadplegen in het buitenland om:

  1. een röntgenfoto te laten maken als u niet meer op het been kunt steunen, ter uitsluitsel van een botbreuk. Bij een botbreuk die erg scheef staat of een open verwonding heeft veroorzaakt door de huid, is het verstandig om het medisch advies ter plaatse op te volgen.
  2. Een medische beoordeling te laten verrichten van een mogelijk letsel van de banden van de knie (specifiek de binnenband = mediaal collateraalband; buitenband=lateraal collateraalband of achterste kruisband). Het is wetenschappelijk aangetoond dat deze banden zelf kunnen genezen mits herkent binnen 2 weken en behandelt met een brace of gips. Het is verstandig om de brace of gips 24 uur per dag te laten zitten en te lopen met 2 krukken zonder op het been te steunen. Mensen die meer risico lopen op trombose wordt geadviseerd ivm de reis naar Nederland en het veel stil zitten) spuitjes tegen trombose te nemen die ook meestal worden voorgeschreven in het buitenland. Tevens worden vaak pijnstillende ontstekingsremmers voorgeschreven die u gerust kunt gebruiken. Zo kunt u dan toch nog met enig plezier in het zonnetje op het terras de rest van de week doorbrengen zonder overhaast naar Nederland te hoeven terugkeren. De verdere behandeling kan dan plaats vinden via de polikliniek/gipskamer van een ziekenhuis in Nederland. Een letsel van de voorste kruisband is medisch gezien geen reden voor een spoedoperatie. De indicaties van deze operatie kunnen prima in Nederland worden beoordeeld.

Na terugkeer in Nederland is het verstandig om via uw huisarts een afspraak te maken bij een medisch specialist. Uw huisarts kan u daarin adviseren. Voor meer informatie betreffende deze letsels en behandeling verwijs ik naar de Protocollen “Acuut knieletsel” en “Voorste Kruisband en collateraalbandletsels” evenals “Knieblessure: veel gestelde vragen.”

IMG_2252

2015 herzien

De statistieken hulpaapjes van WordPress.com heeft een 2015 jaarlijks rapport voor deze blog voorbereid.

Hier is een fragment:

In de concertzaal in het Sydney Opera House passen 2.700 mensen. Deze blog werd in 2015 ongeveer 13.000 keer bekeken. Als je blog een concert zou zijn in het Sydney Opera House, zou het ongeveer 5 uitverkochte optredens nodig hebben voordat zoveel mensen het zouden zien.

Klik hier om het complete rapport te bekijken.

#Knie-update 159. RCT wel of geen knieprothese?

Een knieprothese is een goede behandeling voor eindstadium van knie-artrose. Het plaatsen van een totale knieprothese is al jaren een routine-ingreep, maar de chirurgische behandeling van patiënten met knie-artrose was nooit in een gerandomiseerde studie vergeleken met een maximaal conservatieve behandeling met onder andere oefentherapie en pijnstilling. Een Deense trial in The New England Journal of Medicine bevestigt dat een nieuwe knie de klachten effectiever vermindert, maar toont ook het risico op postoperatieve problemen.

Søren Skou et al. randomiseerden 100 patiënten met matige tot ernstige knie-artrose voor ofwel een 12-weeks oefenprogramma in combinatie met paracetamol en ibuprofen, steunzolen en dieetadviezen, ofwel datzelfde programma nadat ook een totale knieprothese was geplaatst. Als belangrijkste uitkomstmaat bepaalden de onderzoekers met een gevalideerde scorelijst na een jaar het functioneren wat betreft pijn, andere symptomen, dagelijkse activiteiten en kwaliteit van leven.

Mensen die waren geopereerd vertoonden een significant sterkere verbetering dan patiënten die niet meteen een nieuwe knie hadden gekregen. Toch ondervonden ook de patiënten die eerst met oefentherapie behandeld waren, duidelijk minder hinder van hun kniegewricht. Bovendien kregen de chirurgisch behandelde patiënten veel vaker een ernstig secundair probleem. Dat ontstond soms in de knie, zoals een wondinfectie, maar soms ook elders in het lichaam, bijvoorbeeld een veneuze trombose. Van de 50 patiënten die initieel voor de conservatieve arm geloot hadden, kreeg overigens een kwart wegens het persisteren van de klachten binnen de follow-upduur van 12 maanden alsnog een prothese.

De auteurs concluderen dat het plaatsen van een knieprothese gemiddeld duidelijk effectiever is in het bestrijden van de pijn en functionele klachten, maar dat dit moet worden afgewogen tegen een significant hoger risico op vervelende complicaties. Ze vermoeden dat er een subgroep van patiënten is die op basis van hun studiegegevens toch liever voor een conservatieve aanpak zou kiezen.

Referentie: 
Skou et al. A Randomized, Controlled Trial of Total Knee Replacement. NEJM 2015;373:1597-1606

#Knie-update 158. Acuut Knieletsel: State of the Art Behandeling 2015

In november 2015 is het Evidence Statement “Acuut Knieletsel” gepubliceerd. De laatste ontwikkelingen op gebied van diagnostiek en behandeling van acute knie(sport)blessures zijn verwerkt in dit wetenschappelijk statement van het Koninklijk Nederlands Genootschap voor Fysiotherapie (KNGF). Alle vormen van knie-instabiliteit, meniscus en kraakbeenletsels komen aan bod met adviezen en tijdstip van verwijzing. Auteurs zijn Nederlandse autoriteiten op gebied van knie-aandoeningen en revalidatie.

Op 4 december 2015 zullen de nieuwe Evidence Statements “Acuut Knieletsel” en “Revalidatie na Voorste-Kruisbandreconstructie” worden toegelicht met casuistiek op het Symposium de Knie: Samenvatting en Vertaalslag van 2 Evidence Statements (Beatrixgebouw Jaarbeurs, Utrecht). Inschrijven is nog mogelijk. RPA Janssen is een van de sprekers op dit symposium. Hij is mede-auteur van de KNGF Evidence Statement “Acuut Knieletsel” en lid van de klankbordgroep Evidence Statement “Revalidatie na Voorste-Kruisbandreconstructie” namens de Nederlandse Orthopaedische Vereniging (NOV).

Referenties
Brooymans FAM, Lenssen AF, Engelen-van Melick N, Neeleman-vder Steen CWM, Rondhuis G, Moorsel v SR, Hullegie W, Hendriks HJM, Janssen RPA. Evidence Statement “Acuut Knieletsel”, KNGF 2015

Engelen-van Melick N, Hullegie W, Brooijmans FAM, Hendriks HJM, Neeter C, Tienen van T, Cingel van R. Evidence Statement “Revalidatie na Voorste-Kruisbandreconstructie”, KNGF 2014

logo-fysionet-home

Getagged , , , , , , , ,